ลองจินตนาการภาพพระเกจิอาจารย์โยนเหรียญรุ่นของตัวเองทิ้งลงมาจากหน้าต่างกุฏิ ฟังดูเหมือนเรื่องแปลกในวงการพระเครื่อง แต่นี่คือเหตุการณ์จริงที่เกิดขึ้นกับ "หลวงปู่แย้ม ฐานยุตโต" แห่งวัดสามง่าม จังหวัดนครปฐม พระผู้มีชีวิตยืนยาวถึง 102 ปี ข้ามผ่านถึง 5 แผ่นดิน และเหตุการณ์ครั้งนั้นเองที่กลายเป็นที่มาของเหรียญรุ่นแรกอันโด่งดังที่นักสะสมเรียกกันว่า "เหรียญจานบิน"
กำเนิดที่ดอนตูม นครปฐม
หลวงปู่แย้มมีนามเดิมว่า แย้ม เดชมาก เกิดเมื่อวันที่ 5 มกราคม พ.ศ. 2458 ที่บ้านเลขที่ 42 หมู่ 4 ตำบลดอนตูม อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม เติบโตมาในครอบครัวชาวนาที่ยึดมั่นในพระพุทธศาสนา ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญที่หล่อหลอมให้ท่านมีจิตใจใฝ่ธรรมมาตั้งแต่เยาว์วัย
อุปสมบทที่วัดสามง่ามและฉายา "ฐานยุตโต"
หลวงปู่แย้มอุปสมบทเป็นพระภิกษุเมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2481 ณ วัดสามง่าม (วัดอรัญญิการาม) จังหวัดนครปฐม โดยมีพระครูอุตรการบดี (สุข ปทุมสุวัณโณ) เป็นพระอุปัชฌาย์ ได้รับฉายาว่า "ฐานยุตโต" หลังบวชแล้วท่านได้ฝากตัวศึกษาวิชากับหลวงพ่อแต้ กงทอง และพระอาจารย์เพชร ทั้งด้านพระปริยัติธรรม วิปัสสนากรรมฐาน อักขระขอม การลงยันต์ คาถาอาคม โหราศาสตร์ และแพทย์แผนโบราณ นับเป็นพระที่มีความรอบรู้หลากหลายแขนงอย่างแท้จริง
เจ้าอาวาสวัดสามง่ามสืบต่อจากหลวงพ่อแต้
หลวงปู่แย้มได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดสามง่ามเมื่อวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2525 สืบต่อจากหลวงพ่อแต้ กงทอง พระอาจารย์ผู้เป็นครูของท่านเอง ตลอดชีวิตการเป็นเจ้าอาวาส ท่านได้รับการเลื่อนสมณศักดิ์เป็นพระครูชั้นผู้ช่วยเจ้าอาวาสในปี พ.ศ. 2520 และเลื่อนขึ้นเป็นพระครูชั้นสูงในปี พ.ศ. 2530 สะท้อนถึงการยอมรับจากคณะสงฆ์ต่อวัตรปฏิบัติและความรู้ความสามารถของท่าน
ตำนานเหรียญจานบิน
เรื่องราวที่ทำให้ชื่อของหลวงปู่แย้มเป็นที่กล่าวขานไปทั่ววงการพระเครื่องเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2516 เมื่อลูกศิษย์จัดสร้างเหรียญรุ่นแรกถวายในโอกาสท่านอายุครบ 60 ปี เป็นเหรียญรูปไข่มีหูห่วง ด้านหน้าเป็นรูปเหมือนท่านในผ้าสังฆาฏิ ด้านหลังเป็นยันต์พระพุทธคุณ แต่เมื่อนำมาถวายให้ท่าน หลวงปู่แย้มกลับปฏิเสธและโยนเหรียญเหล่านั้นทิ้งลงมาจากหน้าต่างกุฏิ จนลูกศิษย์ต้องนำไปให้หลวงพ่อแต้ปลุกเสกซ้ำแล้วจึงนำกลับมาถวายอีกครั้ง คราวนี้ท่านจึงยอมรับและอธิษฐานจิตให้ เหตุการณ์การโยนเหรียญทิ้งจากที่สูงนี้เองที่ทำให้นักสะสมรุ่นหลังพากันเรียกขานเหรียญรุ่นนี้ว่า "เหรียญจานบิน" ซึ่งสร้างจากเนื้อเงิน เนื้อสามกษัตริย์ และเนื้อทองแดง จำนวนจำกัดเพียงราว 2,500 เหรียญ กลายเป็นที่ต้องการอย่างสูงของนักสะสมพระเครื่องมาจนถึงปัจจุบัน
กุมารทองแห่งตำรับหลวงพ่อแต้
นอกจากเหรียญจานบินแล้ว วัตถุมงคลที่สร้างชื่อเสียงให้หลวงปู่แย้มไม่แพ้กันคือ "กุมารทอง" ที่สร้างขึ้นตามตำรับของหลวงพ่อแต้ กงทอง พระอาจารย์ของท่าน ได้รับความนิยมอย่างกว้างขวางในหมู่ผู้ศรัทธาที่เชื่อในเรื่องโชคลาภและการคุ้มครองภัย จนกลายเป็นหนึ่งในวัตถุมงคลขึ้นชื่อของวัดสามง่ามมาจนถึงทุกวันนี้
พระ 5 แผ่นดินและบั้นปลายชีวิต
ด้วยชีวิตที่ยืนยาวถึง 102 ปี หลวงปู่แย้มได้ผ่านร้อนผ่านหนาวมาถึง 5 รัชสมัย จนได้รับการขนานนามว่าเป็น "พระ 5 แผ่นดิน" เช่นเดียวกับพระเกจิอาวุโสอีกหลายรูปที่มีอายุยืนยาวข้ามผ่านหลายรัชกาล ท่านมรณภาพลงอย่างสงบเมื่อวันอาทิตย์ที่ 27 สิงหาคม พ.ศ. 2560 เวลา 06.40 น. ณ โรงพยาบาลธนบุรี 1 กรุงเทพมหานคร สิริอายุ 102 ปี พรรษา 79 นับเป็นการสูญเสียพระเถระผู้ทรงคุณธรรมและภูมิปัญญาหลากหลายแขนงครั้งสำคัญของวงการสงฆ์ไทย แม้ท่านจะละสังขารไปแล้ว แต่วัดสามง่ามก็ยังคงเป็นสถานที่ที่ผู้ศรัทธาเดินทางไปกราบสักการะรำลึกถึงคุณงามความดีของท่านอยู่เสมอ
