ในยุคสงครามอินโดจีนที่ทหารไทยต้องออกรบเสี่ยงเป็นเสี่ยงตาย มีชื่อพระเกจิสี่รูปที่ชาวบ้านเรียกขานกันติดปากว่า "จาด จง คง อี๋" ด้วยความเชื่อว่าวัตถุมงคลจากทั้งสี่ท่านจะช่วยคุ้มครองให้ทหารรอดชีวิตกลับบ้านได้ หนึ่งในสี่นั้นคือ "หลวงพ่อจง พุทธสโร" แห่งวัดหน้าต่างนอก จังหวัดพระนครศรีอยุธยา พระเกจิผู้มีตำนานเรื่องน้ำมนต์ผุดจากฝ่ามือจนได้รับสมญานามว่า "พระทองคำ"
กำเนิดที่ตำบลน้ำใส บางไทร
หลวงพ่อจงถือกำเนิดเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2415 ที่ตำบลน้ำใส อำเภอบางไทร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีชื่อเดิมว่า จง บิดาชื่อยศ มารดาชื่อคลิบ ท่านมีพี่น้องร่วมท้อง 2 คน หนึ่งในนั้นคือหลวงพ่อนิล ธัมมโชโต ซึ่งภายหลังก็เป็นพระเกจิที่มีชื่อเสียงเช่นกัน สะท้อนให้เห็นว่าครอบครัวนี้มีรากฐานความศรัทธาในพระพุทธศาสนาอย่างลึกซึ้งมาตั้งแต่รุ่นสู่รุ่น
บรรพชาที่วัดหน้าต่างในและการอุปสมบท
เมื่ออายุ 11 ปี เด็กชายจงถูกส่งไปฝากตัวศึกษาเล่าเรียนที่วัดหน้าต่างใน และเมื่ออายุครบ 20 ปีจึงเข้าพิธีอุปสมบทเป็นพระภิกษุ ณ วัดเดียวกันนี้ โดยมีหลวงพ่อสุ่นแห่งวัดบางปลาหมอเป็นพระอุปัชฌาย์ ได้รับฉายาว่า "พุทธสโร" หลังบวชแล้วท่านมุ่งมั่นศึกษาทั้งอักขระไทยและขอมโบราณ พระธรรมวินัย ตลอดจนวิชาวิปัสสนากรรมฐานกับครูบาอาจารย์หลายท่าน โดยเฉพาะการฝึกฝนกับหลวงพ่อปานแห่งวัดพิกุล จนมีความเชี่ยวชาญด้าน "อสุภกรรมฐาน" หรือการพิจารณาซากศพเพื่อเข้าใจสัจธรรมแห่งความไม่เที่ยงอย่างลึกซึ้ง
เจ้าอาวาสวัดหน้าต่างนอกนานถึง 58 ปี
หลวงพ่อจงได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าอาวาสวัดหน้าต่างนอกและครองตำแหน่งนี้ยาวนานถึง 58 ปี ตลอดระยะเวลาดังกล่าวท่านได้รับนิมนต์ให้ร่วมพิธีปลุกเสกวัตถุมงคลสำคัญทั่วประเทศอยู่เสมอ เนื่องจากเป็นที่ยอมรับอย่างกว้างขวางในหมู่พระเกจิอาจารย์ด้วยกันเองว่าเป็นผู้ทรงคุณวิเศษ แม้แต่หลวงพ่อปาน วัดบางนมโค พระเกจิชื่อดังอีกรูปหนึ่งยังให้ความเคารพนับถือหลวงพ่อจงในฐานะรุ่นพี่
ตำนานน้ำมนต์ผุดจากฝ่ามือ
เหตุการณ์ที่สร้างชื่อเสียงให้หลวงพ่อจงเป็นที่กล่าวขานไปทั่วประเทศเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2506 ระหว่างพิธีปลุกเสกครั้งสำคัญ เมื่อพ่อท่านคล้าย วาจาสิทธิ์ แห่งวัดสวนขัน จังหวัดนครศรีธรรมราช ขอให้หลวงพ่อจงทำน้ำมนต์ ท่านกลับสามารถทำให้น้ำเต็มภาชนะผุดขึ้นมาจากฝ่ามือได้โดยไม่ต้องใช้แหล่งน้ำใด ๆ เลย เหตุการณ์นี้สร้างความอัศจรรย์ใจให้พ่อท่านคล้ายเป็นอย่างมาก จนออกปากยกย่องหลวงพ่อจงว่าเป็น "พระทองคำ" นับแต่นั้นมาชื่อเสียงของท่านก็ยิ่งขจรขจายไปไกล
หนึ่งในสี่เกจิผู้คุ้มครองทหารยุคสงครามอินโดจีน
ช่วงสงครามอินโดจีนระหว่าง พ.ศ. 2483-2485 หลวงพ่อจงเป็นหนึ่งในสี่พระเกจิอาจารย์ที่ได้รับความนิยมสูงสุดในการสร้างวัตถุมงคลแจกจ่ายให้ทหารไทยที่ต้องออกไปรบ ร่วมกับหลวงพ่อจาด หลวงพ่อคง และหลวงพ่ออี๋ จนเป็นที่มาของคำเรียกขานติดปากว่า "จาด จง คง อี๋" ท่านสร้างทั้งผ้ายันต์แดง เชือกคาดเอว และเหรียญโลหะต่าง ๆ แจกจ่ายให้ทหารพกติดตัว เชื่อกันว่าด้วยพุทธคุณอันเข้มขลังนี้เองที่ทำให้ทหารไทยหลายนายรอดชีวิตกลับบ้านอย่างปาฏิหาริย์ จนได้รับสมญานามว่าเป็น "ทหารผี" ที่ยิงไม่เข้าฟันไม่เข้า
วัตถุมงคลอันทรงคุณค่า
ตลอดช่วงปี พ.ศ. 2483-2507 หลวงพ่อจงได้สร้างวัตถุมงคลไว้หลากหลายรูปแบบ ทั้งเหรียญรุ่นต่าง ๆ โดยเฉพาะเหรียญรุ่นหน้าใหญ่ปี พ.ศ. 2485 ที่ได้รับความนิยมสูง พระเนื้อโลหะหล่อ ผ้ายันต์ และสายสิญจน์คาดเอวชนิดต่าง ๆ ซึ่งล้วนเชื่อกันว่าเปี่ยมด้วยพุทธคุณด้านแคล้วคลาดปลอดภัยและเมตตามหานิยม เป็นที่แสวงหาของนักสะสมพระเครื่องมาจนถึงปัจจุบัน
บั้นปลายชีวิตและมรดกที่ยังคงอยู่
หลวงพ่อจงมรณภาพลงอย่างสงบ ณ วัดหน้าต่างนอก เมื่อวันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2508 เวลา 01.55 น. สิริอายุ 92 ปี 10 เดือน 17 วัน คิดเป็นพรรษาได้ถึง 72 พรรษา นับเป็นการสูญเสียพระเถระผู้ทรงคุณธรรมและวิทยาคมครั้งสำคัญของวงการสงฆ์ไทย แม้ท่านจะละสังขารไปนานกว่าครึ่งศตวรรษแล้ว แต่วัดหน้าต่างนอกยังคงจัดพิธีอัญเชิญรูปเหมือนหลวงพ่อจงให้ผู้ศรัทธาได้กราบสักการะเป็นประจำทุกปี สืบสานตำนานแห่งศรัทธาที่ผูกพันกับแผ่นดินไทยมาอย่างยาวนาน
